Postępowanie zaczyna się od określenia właściwego sądu i podstaw sprawy. Przed podjęciem współpracy ustalamy zakres czynności oraz wynagrodzenie.
1. Rozmowa i skarga powodowa
Porządkujemy fakty, możliwe podstawy nieważności i materiał dowodowy. Skarga przedstawia żądanie oraz okoliczności sprawy. Sąd ocenia jej przyjęcie i dalszy tryb.
2. Ustalenie przedmiotu sporu
Druga strona otrzymuje możliwość wypowiedzenia się. Sąd wskazuje tytuły nieważności, które będą badane, i organizuje postępowanie.
3. Dowody i stanowiska stron
Znaczenie mogą mieć zeznania, dokumenty i opinia biegłego. Sąd ustala sposób ich przeprowadzenia. Następnie strony mogą zapoznać się z aktami w przewidzianym zakresie i przedstawić stanowisko.
4. Wyrok i dalsze kroki
Wyrok może stwierdzać nieważność albo jej nie stwierdzać. Trzeba sprawdzić wykonalność, terminy odwoławcze i ewentualny zakaz nowego małżeństwa. Rozstrzygnięcia nie można zagwarantować.
Czas i koszty
Termin zależy od obciążenia trybunału i przebiegu sprawy. Na koszty mogą składać się opłaty sądowe, koszty opinii oraz uzgodnione wynagrodzenie za prowadzenie sprawy. O dostępne ulgi należy zapytać właściwy sąd.
Proces skrócony
Wymaga wniosku obu stron lub jednej za zgodą drugiej oraz okoliczności i dowodów wskazujących w sposób oczywisty na nieważność, niewymagających dokładniejszego badania. Samo porozumienie małżonków nie wystarcza. O trybie decyduje sąd.
Źródła: Kodeks Prawa Kanonicznego, Mitis Iudex i zasady udziału pełnomocników i adwokatów. Informacje ogólne, aktualizacja: 27 września 2026 r.
